... આ છે સૌરાષ્ટ્રનું સર્વશ્રેષ્ઠ ઓડિટોરિયમ !!!
રાજકોટની વી.વી.પી. કોલેજમાં બનેલું નવુંનક્કોર કલામંદિર અનેક દ્રષ્ટિએ અનોખું છે, તેની સૌથી મોટી ખૂબી એ છે કે, ઓડીયન્સ ઓછું હોય તો ઓટોમેટિક પાર્ટીશન દ્વારા અર્ધું ઓડિટોરિયમ ઢાંકી શકાય છે જેથી એરકન્ડીશન - વીજળીનો વપરાશ ઘટાડી શકાય છે!!!!
`રોઝ ડે' કે `ફ્લાવર્સ ડે' કે `જીન્સ ડે' જેવા દિવસોની ઉજવણી જ્યાં ન થતી હોય એવી શૈક્ષણિક સંસ્થા શું આધુનિક ન ગણાય? જે કોલેજોમાં રેગિંગ ન થતું હોય એ શું મોર્ડન ન ગણાય? આધુનિકતાની આપણી વ્યાખ્યા બહુ વિચિત્ર છે, અતિ સંકુચિત છે. આપણે માનીએ છીએ કે, જ્યાં દેખાડા હોય ત્યાં જ ઉત્તમ શિક્ષણ હોય. વાસ્તવિકતા તેનાં કરતા અલગ હોય છે. ક્યારેક સમય અને અનુકુળતા હોય તો રાજકોટની વી.વી.પી. એન્જિનિયરિંગ કોલેજની મુલાકાત લઇને અનૂભવ કરજો. આ એક એવી કોલેજ છે જ્યાં પેરેન્ટસને `ઝીરો રેગિંગ'ની ગેરેન્ટી મળે છે. પાશ્ચાત્ય દિવસો ઉજવાતા નથી અને છતાં કોલેજ લાઇફનો ત્યાં ભરપૂર આનંદ છે, ઉમદા શિક્ષણ છે, હળવાશભર્યુ વાતાવરણ છે અને શ્રેષ્ઠતમ્ પરિણામો છે.
વીવીપી કોલેજની સફળતા પાછળ કોલેજના ચેરમેન પ્રવીણકાકા મણિયારનું વિઝન કારણભૂત છે. રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ સાથે છ-છ દાયકાથી સંકળાયેલા પ્રવીણકાકા એક ઉમદા શિક્ષણશાસ્ત્રી પણ છે અને પ્રથમ દરજ્જાના કલારસિક પણ છે. કોલેજની લાયબ્રેરી જુઓ ત્યાં જ એમના ઉચ્ચ ટેસ્ટનો ખ્યાલ આવી જાય. ડિજિટલ આઇ-કાર્ડ અને બાર કોડિંગ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાની સુવિધા ધરાવતી આ લાયબ્રેરીમાં લગભગ 45 હજાર જેટલાં પુસ્તકો અત્યંત વ્યવસ્થિત સચવાયેલાં છે. આંખ ઠરે એવું દૃશ્ય અહીં એ જોવા મળે છે કે, 45 હજારમાંથી એકપણ પુસ્તક તાળાબંઘ્ કબાટમાં નથી, બધાં જ રેકમાં છે. અભ્યાસ ઉપરાંત અહીંયા ગુજરાતીના શ્રેષ્ઠતમ્ (ફિકશન-નોન ફિકશન) લેખકોના યાદગાર પુસ્તકો પણ ઉપલબ્ધ છે.
વી.વી.પી. કોલેજમાં આદર્શ ભારતીય પરંપરા સાથે પાશ્ચાત્ય ટેકનોલોજીનો અને રાષ્ટ્રવાદનો ત્રિવેણી સંગમ રહ્યો છે. પ્રવીણકાકા મણિયાર આજે લગભગ 77ની ઉંમરે SMS વાંચે છે, SMS કરી પણ શકે છે. એમને દુહા-છંદની પણ સમજ છે અને વિશ્વસાહિત્યનું પણ જ્ઞાન છે. એમણે પાછલી ત્રણ-ચાર પેઢી પણ ભાળી છે અને આજની પેઢીને પણ તેઓ સમજી શકે છે.
સામાન્ય રીતે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ આજકાલ નફાના ઉદેશ્યથી જ ચાલતી હોય છે. પરંતુ વી.વી.પી.નો મુખ્ય હેતૂ વ્યવસાયી તાલિમ આપીને તેનાં થકી રાષ્ટ્રનિર્માણ કરવાનો છે. અહીં વારંવાર ફી વધારાનું દૂષણ નથી. કોલેજને થતા નફામાંથી દરેક વિદ્યાર્થીને શ્રેષ્ઠ કોન્ફિગરેશન ધરાવતું ઉત્તમ બ્રાન્ડનું લેપટોપ માત્ર દસ-બાર હજાર રૂપિયામાં અપાય છે. આવા લેપટોપની બજાર કિંમત ત્રીસ-પાંત્રીસ હજાર હોય છે પરંતુ એક સાથે સેંકડો-હજારો લેપટોપ લેતા હોવાથી કોલેજ સંચાલકો કંપની પાસેથી તળિયાનો ભાવ મેળવે છે. વીસ-બાવીસ હજારમાં કોલેજને મળતા લેપટોપમાં તેઓ કોલેજ વતી દસેક હજાર સબસિડી ચૂકવે છે. તેથી અંતે વિદ્યાર્થીને એ દસેક હજાર આસપાસ પડે છે. આજકાલ રાજકીય પક્ષો વિદ્યાર્થીને લેપટોપ આપવાના ચૂંટણીવચનો આપી રહ્યાં છે, પરંતુ વી.વી.પી.માં તો આ શિરસ્તો બહુ અગાઉથી જ શરૂ થઇ ગયો છે, ઢંઢેરો પીટ્યા વગર, મતની અપેક્ષા વિના.
લેપટોપ જો વિદ્યાર્થીઓને ન અપાય તો કોઇ એમને પૂછવા નથી આવવાનું, છતાં તેઓ બહુ પ્રેમપૂર્વક દર વર્ષે નવા વિદ્યાર્થીઓને લેપટોપનું વિતરણ સબસિડાઇઝડ ભાવથી કરે છે. કોલેજ સંચાલકોની પ્રતિબદ્ધતાનો આ સૌથી મોટો પુરાવો છે. અહીં બધું શ્રેષ્ઠતમ્ છે. વિશાળ-લીલુંચ્છમ કેમ્પસ છે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનો એવોર્ડ મેળવી ચૂકેલું ઇકો-ફ્રેન્ડલી કોલેજ બિલ્ડીંગ છે-જે અનેક દૃષ્ટિએ નમૂનેદાર છે. જો કે, આ લેખનું મુખ્ય પ્રયોજન છે, વી.વી.પી. ટ્રસ્ટ દ્વારા તાજેતરમાં જ નિર્મિત થયેલા શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણી કલાભવન અંગે વાત કરવાનું. અગાઉ આપણે વાત થઇ તેમ ટ્રસ્ટના ચેરમેન પ્રવીણકાકા મણિયાર અવ્વલ દરજ્જાના કલાપારખું છે. એટલે જ એમણે કોલેજ કેમ્પસમાં આ અદ્ભુત કલાભવન સર્જયું છે. કલા પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુરાવો એ પણ ગણાય કે, આ ઓડિટોરિયમને તેમણે મેઘાણીનું નામ આપ્યું છે! સંઘ સાથે સંકળાયેલા બીજા કોઇ કોલેજ સંચાલક હોય તો તેને તેઓ સંઘના અગ્રણીનું નામ આપવાની લાલચ જતી ન કરી શક્યા હોય!
મેઘાણી ઓડિટોરિયમ અનેક દૃષ્ટિએ વિશિષ્ટ છે. સૌરાષ્ટ્રનું એ આજ સુધીમાં બનેલું સર્વશ્રેષ્ઠ ઓડિટોરિયમ છે. તેની સૌથી મોટી ખૂબી એ છે કે, એની ક્ષમતા તો 1500ની છે પણ ફંકશન જો નાનું હોય તો અડધું ઓડિટોરિયમ ઢાંકી દેવા માટેનું ફોલ્ડિંગ-ઓટોમેટિક પાર્ટિશન પણ તેમાં છે! આ સવલતના કારણે સુવ્યવસ્થા જાળવવામાં આસાની રહે છે અને એરકન્ડિશનરના બિલનો ખર્ચ પણ ખાસ્સો ઘટાડી શકાય છે. આ ઓડિટોરિયમ વિશેની વિગતો જાળવા જેવી છે. આપણે એનાં પર દૃષ્ટિપાત કરીએ તે પહેલા જાણી લો કે, અહીં મુકાયેલી ઝવેરચંદ મેઘાણીની પ્રતિમા પૂર્ણ કદની છે, તે નક્કર કાંસામાંથી બનેલી છે અને તેની પાછળ બારેક લાખનો ખર્ચ થયો છે. મેઘાણીની આવી અદ્ભુત પ્રતિમા વિશ્વમાં અન્ય ક્યાંય નથી.
રાષ્ટ્રીય શાયર શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણી કલાભવન તથા વી.વી.પી. ઓડીટોરીયમની થોડી વિગતો:
(1) બેઠક વ્યવસ્થાઃ
આશરે 1પ00 બેઠકોની એક જ ફલોર ઉપરની સૌરાષ્ટ્રમાં સૌ પ્રથમ બેઠક વ્યવસ્થા જે SMPTI-U.S.A. (સોસાયટી ફોર મોશન પિક્ચર અને ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટીટયુટ અમેરિકા)ના સ્થાપિત સ્પષ્ટ દ્રશ્ય-શ્રાવ્યના નિયમાનુસાર ગોઠવેલ છે. ખુરશીઓમાં લેખન અગર લેપટોપના સ્ટેન્ડ માટે ફોલ્ડીંગ ફલેપ બોર્ડ તથા તમામ પુશબેક ખુરશીઓ.
(2) રંગમંચ (સ્ટેજ):100'x30'=3,000 ચો. ફુટનું સ્ટેઇજ, શાત્રીય સંગીત નૃત્ય નાટીકા - (ઓપેરા)ના પ્રદર્શનની સુવિધાઓ વર્ટીકલ કર્ટેઇન, ફલીકરીંગ લાઇટ, નીઓ નિયોન અને લાઇટ એન્જિનથી ઉપજતા મનોરમ્ય રેખાંકનો વિષય વસ્તુની થીમ પ્રમાણે દરેક સાંસ્કૃતિક કાર્યો માટે, સામાજિક કાર્યો, આધ્યત્મિક પ્રવચન માટે (32 ડી.બી.) અવાજ પ્રસારણની સુયોજિત વ્યવસ્થા જે નિરવતા પ્રદાન કરે છે.
(3) વાતાનુકુલનઃ1પ000 ચો. ફુટના વિશાળ ક્ષેત્ર વિસ્તારમાં પ્રદુષણરહિત જેમાં રીર્ટન હવા ખેંચવા ડકટીંગ કે કોપર પાઇપીંગ-પરંપરાગત પદ્ધતિ પ્રમાણે જરૂરી નથી. આધુનિક સંશોધનમાં રણ પ્રદેશોમાં આ પદ્ધતિ ખુબ જ સફળ છે.
(4) લાઇટીંગઃ
જનરલ ઇલેકટ્રીકની લેઝર લાઇટીંગ સાથેનું e-technology દ્વારા સંપૂર્ણ પ્રકાશ નિયોજન. તાકીદની પરિસ્થિતિ માટે ડી.જી. સેટ.
(પ) સાઉન્ડ સીસ્ટમઃડયુઅલ ચેન્જ ઓવર સીસ્ટમ-પ્લાસ્ટીક ક્રીન, વિડીયો કન્ફરનસીંગ, DLP સેટેલાઇટ ટ્રાન્સમીશન, એન્ડલેસ ફ્રીકવન્સી રીસ્પોન્સ.
(6) એકોસ્ટીક્સઃઆ વિજ્ઞાનનો સૈદ્ધાંતિક ઉપયોગ જેમાં-મૂળભૂત અવાજના તરંગોનો ક્ષય થવાનો સમય-આદર્શ રીતે 1.2 સેકન્ડ, દરેક લેવલે-ખુરશીમાં SPL એટલે કે, સાઉન્ડ પ્રેસર લેવલ સમાન રહે, અવાજની તીવ્રતા એક સરખી જળવાય અને ઘોîઘાટ બીલકુલ સંભળાય નહિ તેવું આયોજન.
(7) અગ્નિ પ્રતિરોધકઃ
ISI સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ.સ્મોક ડીટેક્ટર્સ-સિલિંગમાં.
ફાયર એલાર્મ સીસ્ટમ-પાણીનો અનામત જથ્થો વગેરે.
વીજળી પ્રતિરોધક લાઇટનીંગ એરેસ્ટર.
વિશિષ્ટતા:
- ભારતમાં સર્વ પ્રથમ બેઠક ક્ષમતા અન્ય પરિણામોને યથાવત જાળવીને વધ-ઘટ કરવા માટે એક્રોસ્ટીક પાર્ટીશન જે સભાગૃહને બે વિભાગમાં જુદા પાડી શકે છે.
- આધુનિક વિજ્ઞાન અને શક્ય સ્વદેશી સ્થાપથ્ય શૈલીનો સમન્વય સાધીને આ આયોજન. કુદરતી પ્રકોપનો સામનો કરી શકે તેવી માળખાકીય રચના જેમાં ભૂકંપ પ્રતિરોધકતા તેમજ ચક્રવાત સમાવિષ્ટ છે.
- ઇજનેરી વિદ્યા શાખાના તથા તમામ ક્ષેત્રોના વિદ્યાર્થીઓ માટે, દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય પાવર પોઇન્ટ પ્રેઝન્ટેશનના માધ્યમથી સમૂહમાં શિક્ષણ આપવાની ઉત્કૃષ્ટ શૈક્ષણિક ઉપલબ્ધતા.
(1) બેઠક વ્યવસ્થાઃ
આશરે 1પ00 બેઠકોની એક જ ફલોર ઉપરની સૌરાષ્ટ્રમાં સૌ પ્રથમ બેઠક વ્યવસ્થા જે SMPTI-U.S.A. (સોસાયટી ફોર મોશન પિક્ચર અને ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટીટયુટ અમેરિકા)ના સ્થાપિત સ્પષ્ટ દ્રશ્ય-શ્રાવ્યના નિયમાનુસાર ગોઠવેલ છે. ખુરશીઓમાં લેખન અગર લેપટોપના સ્ટેન્ડ માટે ફોલ્ડીંગ ફલેપ બોર્ડ તથા તમામ પુશબેક ખુરશીઓ.
(2) રંગમંચ (સ્ટેજ):100'x30'=3,000 ચો. ફુટનું સ્ટેઇજ, શાત્રીય સંગીત નૃત્ય નાટીકા - (ઓપેરા)ના પ્રદર્શનની સુવિધાઓ વર્ટીકલ કર્ટેઇન, ફલીકરીંગ લાઇટ, નીઓ નિયોન અને લાઇટ એન્જિનથી ઉપજતા મનોરમ્ય રેખાંકનો વિષય વસ્તુની થીમ પ્રમાણે દરેક સાંસ્કૃતિક કાર્યો માટે, સામાજિક કાર્યો, આધ્યત્મિક પ્રવચન માટે (32 ડી.બી.) અવાજ પ્રસારણની સુયોજિત વ્યવસ્થા જે નિરવતા પ્રદાન કરે છે.
(3) વાતાનુકુલનઃ1પ000 ચો. ફુટના વિશાળ ક્ષેત્ર વિસ્તારમાં પ્રદુષણરહિત જેમાં રીર્ટન હવા ખેંચવા ડકટીંગ કે કોપર પાઇપીંગ-પરંપરાગત પદ્ધતિ પ્રમાણે જરૂરી નથી. આધુનિક સંશોધનમાં રણ પ્રદેશોમાં આ પદ્ધતિ ખુબ જ સફળ છે.
(4) લાઇટીંગઃ
જનરલ ઇલેકટ્રીકની લેઝર લાઇટીંગ સાથેનું e-technology દ્વારા સંપૂર્ણ પ્રકાશ નિયોજન. તાકીદની પરિસ્થિતિ માટે ડી.જી. સેટ.
(પ) સાઉન્ડ સીસ્ટમઃડયુઅલ ચેન્જ ઓવર સીસ્ટમ-પ્લાસ્ટીક ક્રીન, વિડીયો કન્ફરનસીંગ, DLP સેટેલાઇટ ટ્રાન્સમીશન, એન્ડલેસ ફ્રીકવન્સી રીસ્પોન્સ.
(6) એકોસ્ટીક્સઃઆ વિજ્ઞાનનો સૈદ્ધાંતિક ઉપયોગ જેમાં-મૂળભૂત અવાજના તરંગોનો ક્ષય થવાનો સમય-આદર્શ રીતે 1.2 સેકન્ડ, દરેક લેવલે-ખુરશીમાં SPL એટલે કે, સાઉન્ડ પ્રેસર લેવલ સમાન રહે, અવાજની તીવ્રતા એક સરખી જળવાય અને ઘોîઘાટ બીલકુલ સંભળાય નહિ તેવું આયોજન.
(7) અગ્નિ પ્રતિરોધકઃ
ISI સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ.સ્મોક ડીટેક્ટર્સ-સિલિંગમાં.
ફાયર એલાર્મ સીસ્ટમ-પાણીનો અનામત જથ્થો વગેરે.
વીજળી પ્રતિરોધક લાઇટનીંગ એરેસ્ટર.
વિશિષ્ટતા:
- ભારતમાં સર્વ પ્રથમ બેઠક ક્ષમતા અન્ય પરિણામોને યથાવત જાળવીને વધ-ઘટ કરવા માટે એક્રોસ્ટીક પાર્ટીશન જે સભાગૃહને બે વિભાગમાં જુદા પાડી શકે છે.
- આધુનિક વિજ્ઞાન અને શક્ય સ્વદેશી સ્થાપથ્ય શૈલીનો સમન્વય સાધીને આ આયોજન. કુદરતી પ્રકોપનો સામનો કરી શકે તેવી માળખાકીય રચના જેમાં ભૂકંપ પ્રતિરોધકતા તેમજ ચક્રવાત સમાવિષ્ટ છે.
- ઇજનેરી વિદ્યા શાખાના તથા તમામ ક્ષેત્રોના વિદ્યાર્થીઓ માટે, દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય પાવર પોઇન્ટ પ્રેઝન્ટેશનના માધ્યમથી સમૂહમાં શિક્ષણ આપવાની ઉત્કૃષ્ટ શૈક્ષણિક ઉપલબ્ધતા.
